Onderzoek zet vraagtekens bij verkoop kranten en bladen door boekhandel

2011-09-19

In opdracht van de KBb en het Hoofdbedrijfschap Detailhandel deed Boek & Bedrijf een ‘verkennend onderzoek’ naar de bijdrage aan het rendement van de verschillende productgroepen in de boekhandel. De verkoop van kranten en bladen drukt zwaar op het resultaat.

Boek & Bedrijf keek in twintig boekhandels vanuit twee invalshoeken naar het onderwerp. Achtergrond van het onderzoek is het moeizame rendement van de boekhandel, dat al jaren schommelt rond een gemiddelde van 1 tot 2,5 procent. Daaruit vloeit de behoefte voort aan een gedetailleerd inzicht in de factoren die daar invloed op hebben.

Op boeken wordt de grootste brutowinst gemaakt, simpelweg doordat die groep het grootste is. De nettowinst op boeken bedraagt gemiddeld 9 procent, ruim boven het gemiddelde rendement van de boekhandel als geheel. Wenskaarten kennen zelfs een nettowinst van 24 procent. Ook de andere groepen noteren een plus, behalve kranten en bladen, die 5 procent in de min zitten en dus de facto zorgen voor een vermindering van het rendement. Doorslaggevend zijn de personeelskosten; laag bij kantoorartikelen en wenskaarten, hoog bij dagbladen en tijdschriften.

De onderzoekers adviseren de boekhandel om de boeken te blijven koesteren, maar wel te zorgen dat het aanbod tegemoetkomt aan de verwachtingen van de klant. Wenskaarten staan buiten kijf als winstmakers, verder bieden kantoorartikelen potentie. De productgroep multimedia staat nog in de kinderschoenen. De onderzoekers adviseren voor deze groep een aanpassing van de strategie. Het verlies op kranten en bladen is zo groot, dat zij zich afvragen of die nog wel in de boekhandel thuishoren. Daartegen zou kunnen pleiten dat deze groep wel weer klanten naar de winkel trekt en op die manier indirect toch een bijdrage levert aan een positief resultaat.

De omzetsnelheid van boeken ligt op niveau, die van kantoorartikelen en multimedia is te laag: ‘Dit duidt op slechte verkopen en inefficiënt voorraadbeheer: te veel of verkeerde goederen op voorraad.’ Ook de omloopsnelheid van wenskaarten en tijdschriften is lager dan het marktgemiddelde. Mogelijke oorzaken zijn sterke concurrentie en slecht voorraadbeheer. De omzet per vierkante meter ligt voor alle groepen boven het algemeen gehanteerde ijkpunt: ‘Dit betekent dat het uitbreiden van winkelvloeroppervlakte tot de opties behoort.’

Op basis van deze gegevens komen de onderzoekers tot aan aantal aanbevelingen. Boekhandelaren zouden moeten focussen op een goede assortimentmix en winkelindeling. Omzetverhoging door meer te verkopen en het bedrag per transactie te verhogen is een ‘eenvoudige methode om het rendement van productgroepen te vergroten’. Relatiebeheer is een instrument om de afzet te laten groeien. Daarvoor is een goed inzicht nodig in het klantenbestand. Concreet kunnen boekhandelaren vaste klanten periodiek wijzen op interessante titels, cross-selling inzetten en adverteren in de juiste media.

Ook een verlaging van de kosten levert een positieve bijdrage aan het rendement. De boekhandelaar zou daarom nog eens goed moeten kijken welke de bijdrage kranten en bladen leveren. Dat is voor iedere winkel weer verschillend. Inloopwinkels bijvoorbeeld zullen deze productgroep waarschijnlijk altijd in het assortiment houden, de klanten verwachten niet anders. Voor de algemene boekhandel is dat niet zo vanzelfsprekend. Dat wil niet zeggen dat deze groep per definitie helemaal zou moeten verdwijnen, tussenoplossingen als het verlagen van de inkoopwaarde, de tijd die het personeel besteedt aan deze groep te verminderen en het voorraadbeheer te stroomlijnen.